Waarom je bloed eerder iets zegt dan je lichaam

Klachten komen laat

Bij vrijwel alle grote chronische aandoeningen — hart- en vaatziekten, diabetes type 2, leververvetting — zit er tien tot twintig jaar tussen het begin van het proces en het moment dat je er iets van merkt.

Dat is geen tekortkoming van je lichaam. Het is juist het tegenovergestelde: je lichaam compenseert. Loopt je bloedsuiker op, dan maakt je alvleesklier meer insuline. Vernauwt een bloedvat, dan vinden andere vaten een weg eromheen. Pas als die compensatie tekortschiet, ontstaan klachten.

Wat je bloed wél laat zien

Een aantal waarden verandert al in die stille fase:

• Insuline stijgt jaren voordat je bloedsuiker oploopt
• ApoB laat zien hoeveel deeltjes je vaatwand kunnen binnendringen
• ALAT wijst op leververvetting lang voordat je lever klachten geeft
• hs-CRP maakt sluimerende ontsteking zichtbaar

Wat je er niet mee moet doen

Een testuitslag is geen diagnose. Waarden schommelen, laboratoria hanteren verschillende referentiewaarden, en één afwijking betekent zelden iets op zichzelf.

Wat wel werkt: meet een paar keer over een langere periode en kijk naar de richting. Een LDL die in drie jaar van 2,4 naar 3,6 loopt, zegt meer dan een enkele meting van 3,6.

Praktisch beginnen

Begin met een brede check die in elk geval cholesterol, bloedsuiker, lever- en nierfunctie en je bloedbeeld meet. Wijkt er iets af, ga dan naar je huisarts. Is alles goed, herhaal het dan over één tot twee jaar en vergelijk.